Ιλαρά στην Ευρώπη: Γιατί ο εμβολιασμός παραμένει κρίσιμος

Η ιλαρά εξακολουθεί να κυκλοφορεί στην Ευρώπη, με τη μεγάλη πλειονότητα των κρουσμάτων να αφορά ανεμβολίαστα ή ατελώς εμβολιασμένα άτομα. Παρότι ο αριθμός των περιστατικών το 2025 ήταν σημαντικά μειωμένος σε σχέση με το 2024, η νόσος παραμένει ενεργή και συνεχίζει να προκαλεί σοβαρές επιπλοκές και θανάτους. Ιδιαίτερα ευάλωτα παραμένουν τα βρέφη και τα μικρά παιδιά, τα οποία δεν έχουν ακόμη ολοκληρώσει τον εμβολιασμό τους. Η διατήρηση υψηλής εμβολιαστικής κάλυψης στον πληθυσμό, με δύο δόσεις του εμβολίου MMR, αποτελεί το βασικό μέτρο για την πρόληψη νέων εξάρσεων και την προστασία των ευάλωτων ομάδων.

Σύμφωνα με την πρόσφατη μηνιαία έκθεση του ECDC (3/2/2026, https://measles-rubella-monthly.ecdc.europa.eu/)  κατά το έτος 2025 καταγράφηκαν 7.655 περιστατικά ιλαράς σε 30 χώρες της Ευρώπης EU/EAA), συμπεριλαμβανομένων οκτώ θανάτων (τέσσερις στη Γαλλία, τρεις στη Ρουμανία και έναν στις Κάτω Χώρες). Αν και ο αριθμός των περιστατικών είναι σημαντικά μειωμένος σε σχέση με το έτος 2024, οπότε δηλώθηκαν περισσότερα από 35.000 κρούσματα με 23 θανάτους, παραμένει σχεδόν διπλάσιος από τον αριθμό που καταγράφηκε το έτος 2023. Όπως και το έτος 2024, η πλειονότητα των νοσούντων — περίπου οκτώ στους δέκα — ήταν ανεμβολίαστοι, αναδεικνύοντας τον κρίσιμο ρόλο του εμβολιασμού των επίνοσων με δύο δόσεις εμβολίου MMR για την πρόληψη νόσησης με ιλαρά, και την υψηλή εμβολιαστική κάλυψη του πληθυσμού με ≥95% δύο δόσεων του εμβολίου, για την πρόληψη μετάδοσης του νοσήματος (ανοσία της αγέλης). [Community spread drives ongoing measles transmission in Europe]

Αξίζει να σημειωθεί ότι περίπου το 30% των νοσούντων με  ιλαρά εμφανίζει μία ή περισσότερες επιπλοκές κατά τη διάρκεια της λοίμωξης, ενώ τουλάχιστον ένας στους τέσσερις χρειάζεται νοσηλεία. Ιδιαίτερα ευάλωτα παραμένουν τα βρέφη και τα μικρά παιδιά, με τα παιδιά κάτω των πέντε ετών να αποτελούν περίπου το 40% των περιστατικών για το 2025. Τα βρέφη κάτω του ενός έτους δεν είναι ακόμη σε ηλικία που να μπορούν να εμβολιαστούν και αποτελούν την ομάδα με τη μεγαλύτερη ευαλωτότητα στην ιλαρά και τις επιπλοκές της. Η ιλαρά, ωστόσο, επηρεάζει όλες τις ηλικιακές ομάδες. Σύμφωνα με τα δεδομένα του το Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC)  για τον Δεκέμβριο 2025, η κατανομή των περιστατικών ανά ηλικία δείχνει ότι το 4% αφορά βρέφη κάτω του ενός έτους, το 22% παιδιά ηλικίας 1–4 ετών, το 7% παιδιά 5–9 ετών, το 5% παιδιά 10–14 ετών, το 4% εφήβους 15–19 ετών, το 26% ενήλικες 20–29 ετών και το 32% ενήλικες άνω των 30 ετών.

Στην Ελλάδα,  κατά το έτος 2024, δηλώθηκαν 38 κρούσματα ιλαράς και κανένας θάνατος. Στη πλειοψηφία τους (72%) τα δηλωθέντα κρούσματα ιλαράς ήταν επίνοσα άτομα Ελληνικής υπηκοότητας, με συχνότερη την ηλικιακή ομάδα των 45-64 ετών (13/38), ακολουθούμενη από την ηλικιακή ομάδα των 25-44 ετών (11/38), ενώ  το 25% των κρουσμάτων ήταν παιδιά και έφηβοι. Στα δηλωθέντα κρούσματα ιλαράς συμπεριλαμβάνονται 30% εργαζόμενοι σε μονάδες υγείας, ανεμβολίαστοι ή ατελώς εμβολιασμένοι και 19% Ρομά. Το 50% των κρουσμάτων ήταν ενδημικά και τα υπόλοιπα ήταν εισαγόμενα ή επαφές με εισαγόμενο κρούσμα. Κατά το έτος 2025 δηλώθηκαν τέσσερα κρούσματα ιλαράς και κανένας θάνατος. Τα περιστατικά αφορούσαν άτομα ηλικίας 25 έως 45 ετών. Ένα κρούσμα ήταν εισαγόμενο, ενώ τα υπόλοιπα τρία ήταν άγνωστης προέλευσης και αφορούσαν άτομα ελληνικής υπηκοότητας. Από τα τέσσερα κρούσματα, τα τρία ήταν επίνοσα, καθώς δεν διέθεταν πλήρη εμβολιαστική κάλυψη, ενώ το τέταρτο αφορούσε ανοσοκατεσταλμένο ασθενή με χρόνιο υποκείμενο νόσημα. Επιπλέον, ένα από τα περιστατικά καταγράφηκε σε εργαζόμενο σε μονάδα φροντίδας υγείας, γεγονός που αναδεικνύει εκ νέου την ιδιαίτερη σημασία του εμβολιασμού για τους επαγγελματίες υγείας.

Δεδομένου ότι η ιλαρά παρουσιάζει εποχική αύξηση στα τέλη του χειμώνα και στις αρχές της άνοιξης, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) και ο ΕΟΔΥ συστήνει σε όλους τους πολίτες να ελέγξουν εγκαίρως την εμβολιαστική τους κατάσταση και να διασφαλίσουν ότι είναι πλήρως προστατευμένοι.

Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, συνιστώνται δύο δόσεις του εμβολίου MMR μετά την ηλικία των 12 μηνών. Η δεύτερη δόση συστήνεται μεταξύ 24 και 35 μηνών, αλλά μπορεί να χορηγηθεί και νωρίτερα, αρκεί να έχουν περάσει τουλάχιστον τέσσερις εβδομάδες από την πρώτη. Παιδιά και έφηβοι που δεν έχουν λάβει τη δεύτερη δόση θα πρέπει να την αναπληρώσουν το ταχύτερο δυνατόν. Τα άτομα που έχουν γεννηθεί πριν από το 1970 θεωρούνται άνοσα, ενώ όσοι έχουν γεννηθεί μετά το 1970 θα πρέπει να έχουν λάβει δύο δόσεις MMR, εκτός εάν υπάρχει αντένδειξη ή ιστορικό νόσησης. Σε περιόδους επιδημίας, και ειδικά πριν από ταξίδι σε χώρα όπου ενδημεί η ιλαρά, συστήνεται μία δόση MMR σε βρέφη ηλικίας 6 έως 11 μηνών, με επανεμβολιασμό με δύο δόσεις μετά τον 12ο μήνα, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα. Επειδή μετά τη χορήγηση εμβολίου απαιτούνται μέχρι και δύο εβδομάδες για αποτελεσματική προστασία, συνιστάται να γίνεται  έλεγχος της εμβολιαστικής κάλυψης αρκετό χρόνο πριν από κάθε ταξίδι. Ομάδες πληθυσμού με αυξημένο κίνδυνο, όπως εργαζόμενοι σε υπηρεσίες υγείας, εκπαιδευτικοί, φοιτητές και σπουδαστές, ενήλικες που πρόκειται να ταξιδέψουν στο εξωτερικό και μέλη οικογενειών ατόμων με ανοσοκαταστολή, καλούνται να είναι πλήρως εμβολιασμένοι, εκτός αντενδείξεων.

Ο ρόλος του Εθνικού Εργαστηρίου Αναφοράς Ιλαράς και Ερυθράς

Για την παρακολούθηση της ιλαράς και της ερυθράς ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει δημιουργήσει δίκτυο εργαστηρίων, ένα σε κάθε χώρα. Στην Ελλάδα τo Εργαστήριο Αναφοράς Ιλαράς & Ερυθράς ιδρύθηκε το 2003 στο Ελληνικό Ινστιτούτο Pasteur με απόφαση του Υπουργείου Υγείας και αποτελεί μέλος του παγκοσμίου δικτύου εθνικών εργαστηρίων. Σήμερα λειτουργεί  υπό την επιστημονική επίβλεψη του Δρ. Ε. Αγγελάκη, Ιατρού Βιοπαθολόγου, Διευθυντή Ερευνών και την τεχνική καθοδήγηση της Δρ. Ε. Χορευτή, Βιολόγου, Ειδική Λειτουργική Επιστήμονα Α’. Σκοπός των εργαστηρίων αυτών είναι η επιβεβαίωση των κρουσμάτων ιλαράς και ερυθράς (επίκτητης και συγγενούς) σε κάθε χώρα.  Η απόδοση του εργαστηρίου, οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται στο Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς και όλα τα τεχνικά και πειραματικά αρχεία αξιολογούνται σε ετήσια βάση από τoν Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Σε ό,τι αφορά στην εξάλειψη του ιού της ιλαράς στην Ευρώπη, το Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς και τα λοιπά μέλη του Ευρωπαϊκού Δικτύου (LabNet) είναι σε ετοιμότητα προκειμένου να εντοπίζονται τα «hot spots» της κυκλοφορίας του ιού και να προσδιορίζονται οι οδοί μετάδοσής τους από χώρα σε χώρα.

Ο ρόλος του Εθνικού Εργαστηρίου Αναφοράς είναι η επιβεβαίωση των κρουσμάτων ιλαράς και ερυθράς, με μοριακό έλεγχο  σε φαρυγγικά επιχρίσματα και με ορολογικό έλεγχο με εξέταση του αίματος του ασθενούς ώστε να επιτευχθεί η ορθή διάγνωση, δεδομένου του ότι και άλλα εξανθηματικά νοσήματα έχουν παρόμοια εικόνα. Επίσης, το Εργαστήριο πραγματοποιεί την περαιτέρω διερεύνηση και επιβεβαίωση κρουσμάτων από όλα τα δημόσια και ιδιωτικά εργαστήρια της χώρας. Το εργαστήριο χρησιμοποιεί εξειδικευμένες τεχνικές για την ανάλυση του γονιδιώματος και τον γενετικό χαρακτηρισμό των στελεχών των ιών της ιλαράς, με στόχο την επιδημιολογική πορεία τους, ενώ τα στελέχη απομονώνονται σε καλλιέργειες.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα των παραπάνω αποτελούν οι τρεις επιδημίες της ιλαράς που σημειώθηκαν στην Ελλάδα τις περιόδους 2005-2006, 2010-2011 και 2017-2018 με 636, 149 και 3.258 επιβεβαιωμένα κρούσματα αντιστοίχως. Όλα τα εργαστηριακά και επιδημιολογικά δεδομένα του Εθνικού Εργαστηρίου Αναφοράς, καθώς και τα καλλιεργημένα στελέχη των ιών που προκαλούν είτε επιδημίες είτε αφορούν μεμονωμένα κρούσματα, προωθούνται στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

ΣΥΝΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΦΟΡΕΙΣ

  • Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας
  • WHO European Regional Reference Laboratory for Measles and Rubella, Λουξεμβούργο

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Το εργαστήριο διαπιστεύεται κάθε χρόνο από τον Π.Ο.Υ. μετά από σχετικό έλεγχο. Για την Διαπίστευση λαμβάνονται υπόψιν οι παράμετροι λειτουργίας του εργαστηρίου και τα αποτελέσματα του Proficiency Τesting και του Διεργαστηριακού Ελέγχου.

  • Proficiency testing:Το εργαστήριο λαμβάνει κάθε χρόνο από τον ΠΟΥ δύο ποιοτικούς ελέγχους. Ο πρώτος περιλαμβάνει ορών για έλεγχο επάρκειας των μεθόδων προσδιορισμού των IgM ειδικών αντισωμάτων έναντι των ιών ερυθράς και ιλαράς. Ο δεύτερος περιλαμβάνει δείγματα για μοριακές αναλύσεις : Real-time PCR για την ανίχνευση του RNA των ιών και αλληλούχιση, γονοτύπηση και φυλογένεση των θετικών δειγμάτων.
  • Διεργαστηριακός έλεγχος:Κάθε χρόνο το εργαστήριο στέλνει για επιβεβαίωση το 10% περίπου των θετικών δειγμάτων για παρουσία IgM αντισωμάτων έναντι ιών ερυθράς και ιλαράς στο WHO European Regional Reference Laboratory for Measles and Rubella (Λουξεμβούργο)

Ο ΕΟΔΥ υπογραμμίζει τη σημασία της τήρησης του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών και του έγκαιρου εμβολιασμού, προκειμένου να αποτραπεί επιδημική έξαρση κρουσμάτων ιλαράς και να προστατευθούν οι πλέον ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού. Η συνεχής επιδημιολογική και εργαστηριακή επιτήρηση, σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς, αποτελεί βασικό εργαλείο για την έγκαιρη ανίχνευση του ιού και την αποτελεσματική απόκριση σε κάθε κρούσμα ιλαράς.

Πάνω από 1.100 παιδιά Ρομά εξετάστηκαν και 480 εμβολιασμοί πραγματοποιήθηκαν σε στοχευμένες δράσεις

Πάνω από 1.100 παιδιά Ρομά εξετάστηκαν και περισσότεροι από 480 εμβολιασμοί πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της δεύτερης φάσης στοχευμένων εμβολιαστικών δράσεων που υλοποίησε ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) σε καταυλισμούς και οικισμούς Ρομά σε όλη τη χώρα, από τις 29 Σεπτεμβρίου έως τις 24 Οκτωβρίου 2025.

Οι δράσεις επικεντρώθηκαν στον παιδικό πληθυσμό και στον εμβολιασμό κατά της ιλαράς, της ερυθράς και της παρωτίτιδας (MMR), συμβάλλοντας στην ενίσχυση της εμβολιαστικής κάλυψης και στην πρόληψη νοσημάτων που προλαμβάνονται με εμβολιασμό.

Οι παρεμβάσεις υλοποιήθηκαν από το Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης Μετακινούμενων Πληθυσμών του ΕΟΔΥ, με τη συμμετοχή Επιδημιολόγων Πεδίου και των Κινητών Ομάδων Υγείας (ΚΟΜΥ), σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας, τις Υγειονομικές Περιφέρειες, τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης και τοπικούς φορείς.

Παράλληλα, στο πλαίσιο των δράσεων πραγματοποιήθηκε καταγραφή της εμβολιαστικής κάλυψης των συγκεκριμένων πληθυσμών, ενώ, για πρώτη φορά, βρίσκεται σε εξέλιξη η ανάλυση των σχετικών εμβολιαστικών δεδομένων, τα αποτελέσματα της οποίας αναμένονται το προσεχές διάστημα.

Η στενή συνεργασία μεταξύ του ΕΟΔΥ, του Υπουργείου Υγείας, των Υγειονομικών Περιφερειών, των Δήμων και των Κέντρων Κοινότητας υπήρξε καθοριστική για την επιτυχή υλοποίηση των παρεμβάσεων.

Ο ΕΟΔΥ παραμένει προσηλωμένος στην προώθηση της καθολικής και ισότιμης εμβολιαστικής κάλυψης του παιδικού πληθυσμού, σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, ενισχύοντας δράσεις πρόληψης που προστατεύουν τη δημόσια υγεία.

Παγκόσμια ημέρα κατά της παχυσαρκίας: Μια σιωπηλή επιδημία σε παιδιά και ενήλικες

Σχεδόν ένας στους δύο ενήλικες παγκοσμίως είναι σήμερα υπέρβαρος. Η παχυσαρκία αποτελεί μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τη Δημόσια Υγεία, επηρεάζοντας όχι μόνο τους ενήλικες αλλά και ολοένα και περισσότερα παιδιά και εφήβους.

Με αφορμή την  Παγκόσμια Ημέρα Κατά της Παχυσαρκίας  (4η Μαρτίου), που έχει καθιερωθεί  από την Παγκόσμια Ομοσπονδία Παχυσαρκίας, αναδεικνύεται η ανάγκη για  ευαισθητοποίηση, ενημέρωση και  προώθηση δράσεων που προάγουν έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), το 2022 ποσοστό 43% των ατόμων ηλικίας άνω των 18 ετών παγκοσμίως ήταν υπέρβαροι και το 16% από αυτούς ήταν παχύσαρκοι. Η επιδημική διάσταση της νόσου της παχυσαρκίας δεν αφορά μόνο ενήλικες αλλά πλήττει σε σημαντικό βαθμό παιδιά και εφήβους 5-19 ετών, όπου τα ποσοστά υπέρβαρων και παχύσαρκων παρουσιάζουν δραματική αύξηση φθάνοντας το 20% το 2022 από 8% το 1990 και επηρεάζοντας και τα δυο φύλα. Επιπλέον, η συχνότητα μόνο της παχυσαρκίας στην ίδια ηλικιακή ομάδα, φαίνεται ότι έχει τετραπλασιασθεί τα τελευταία 30 χρόνια (8% το 2022 έναντι 2% το 1990).  

Η Παγκόσμια Ομοσπονδία Παχυσαρκίας εκτιμά ότι έως το 2035, σχεδόν ο μισός πληθυσμός του πλανήτη θα είναι υπέρβαρος ή παχύσαρκος.

Η εικόνα στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα το 2022, με βάση την Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία (Eurostat), η συχνότητα των υπέρβαρων και παχύσαρκων ενηλίκων ηλικίας άνω των 18 ετών άγγιξε το 54,9% με το 12% αυτών να είναι  παχύσαρκοι. Αναφορικά με τον παιδικό πληθυσμό της χώρας μας, βάσει της Ετήσιας Έκθεσης της Ευρωπαϊκής Περιφέρειας του ΠΟΥ το 2022, η Ελλάδα κατέχει την τρίτη θέση μεταξύ των Ευρωπαϊκών χωρών σε συχνότητα υπέρβαρων/παχύσαρκων παιδιών ηλικίας μικρότερης των 5 ετών, τη δεύτερη στις ηλικίες των 5-9 ετών και την πρώτη στην ομάδα παιδιών-εφήβων ηλικίας 10-19 ετών. Αντίστοιχα είναι τα ευρήματα του 6ου γύρου της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Επιτήρησης της Παιδικής Παχυσαρκίας (WHO European Childhood Obesity Surveillance Initiative COSI, 2022–2024) σύμφωνα με τα οποία, για τα παιδιά ηλικίας 7-9 ετών η Ελλάδα κατατάσσεται σε δεύτερη θέση μεταξύ των 37 χωρών που συμμετέχουν στη μελέτη, αναφορικά με τη συχνότητα υπέρβαρων και παχύσαρκων παιδιών, με ποσοστό που αγγίζει το 37%.

Τα ανωτέρω δεδομένα, αναδεικνύουν τον αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης πλήθους μη μεταδοτικών νοσημάτων που σχετίζονται με την παχυσαρκία και επηρεάζουν αρνητικά την υγεία και την ποιότητα ζωής του ατόμου, όπως η αύξηση περιστατικών πρώιμης εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, καρδιαγγειακών νοσημάτων, υπέρτασης και ορισμένων μορφών καρκίνου.

Εθνικές δράσεις για την πρόληψη της παχυσαρκίας

Μπροστά σε αυτό το διαρκώς εντεινόμενο πρόβλημα Δημόσιας Υγείας, το Υπουργείο Υγείας της χώρας μας  έχει αναλάβει μια εθνική, στρατηγική δέσμευση, με την Εθνική Δράση κατά της Παιδικής Παχυσαρκίας, για την πρόληψη και καταπολέμηση της παιδικής παχυσαρκίας μέσω προαγωγής της υγιεινής διατροφής και αύξησης της σωματικής άσκησης. Στόχος της δράσης, η οποία υλοποιείται σε πανελλαδικό επίπεδο και απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 0-17 ετών και τις οικογένειές τους, είναι η μείωση των δεικτών παιδικής παχυσαρκίας και, ως εκ τούτου, η βελτίωση της υγείας και της ευημερίας των παιδιών καθώς και η υιοθέτηση υγιεινού τρόπου ζωής από την πρώτη παιδική ηλικία.

Περισσότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμες εδώ: https://paxisarkiakaipaidi.gov.gr/ 

Παράλληλα το Υπουργείο Υγείας, υλοποιεί μια οργανωμένη δράση Δημόσιας Υγείας μέσω του προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», που αφορά ενήλικες ηλικίας 30 – 70 ετών, οι οποίοι έχουν ήδη εγκατεστημένη σοβαρού βαθμού παχυσαρκία ή παχυσαρκία μικρότερου βαθμού συνοδευόμενη από συννοσηρότητες και έχουν ολοκληρώσει τον προληπτικό εργαστηριακό και καρδιολογικό έλεγχο του προγράμματος, χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση. Οι επιλέξιμοι ασθενείς, λαμβάνουν εντελώς δωρεάν φαρμακευτική αγωγή κατά της παχυσαρκίας και ιατρική παρακολούθηση. Παράλληλα, συστήνεται η φαρμακευτική αγωγή να συνδυασθεί απαραίτητα με διατροφική συμβουλευτική και αύξηση της σωματικής δραστηριότητας. Περισσότερες πληροφορίες εδώ: https://cardio.gov.gr/antimetopisi-pachysarkias/

Μικρές αλλαγές με μεγάλο όφελος για την υγεία

Η πρόληψη της παχυσαρκίας βασίζεται σε μικρές αλλά σταθερές αλλαγές στον τρόπο ζωής. Ενδεικτικά:

  • Υιοθετούμε τη μεσογειακή διατροφή με αυξημένη κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, οσπρίων, δημητριακών ολικής άλεσης και ελαιόλαδου 
  • Περιορίζουμε την κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων, έτοιμων γευμάτων και προιόντων με υψηλή περιεκτικότητα σε πρόσθετα σάκχαρα και αλάτι
  • Πίνουμε νερό για να καλύπτουμε την επαρκή ενυδάτωσή μας
  • Εντάσσουμε τη σωματική δραστηριότητα στην καθημερινότητα μας. Ακόμα και το απλό καθημερινό περπάτημα μπορεί να μας βοηθήσει.
  • Καλλιεργούμε την ψυχική μας ευεξία μέσα από ευχάριστες δραστηριότητες που ελέγχουν το άγχος
  • Φροντίζουμε να κοιμόμαστε επαρκώς και ποιοτικά

Η μάχη κατά της παχυσαρκίας είναι συλλογική υπόθεση. Καθένας από εμάς έχει ευθύνη να συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας κοινωνίας όπου η παχυσαρκία δεν αποτελεί στίγμα, θέτει στο επίκεντρο την πρόληψή της από τα πρώτα χρόνια της ζωής, στηρίζει και κατανοεί τα άτομα που ζουν με παχυσαρκία, διασφαλίζει ισότιμη πρόσβαση στη  φροντίδα υγείας, ενισχύει και προάγει τον υγιεινό τρόπο ζωής.

Ο ΕΟΔΥ στηρίζει την Παγκόσμια Ημέρα Κατά της Παχυσαρκίας  και, μέσω του Τμήματος Διατροφικής Πολιτικής και Πρόληψης Παχυσαρκίας, στοχεύει στη λήψη μέτρων πρόληψης της νόσου και στη διαρκή ενημέρωση και ενδυνάμωση του πληθυσμού για την υιοθέτηση ενός πιο υγιεινού τρόπου ζωής.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Δράσεις πρόληψης για τα ΣΜΝ και δωρεάν έλεγχοι από τον ΕΟΔΥ – Μάθετε για τα Γραφεία Συμβουλευτικής & Εξέτασης για τη Σεξουαλική Υγεία

newsletter feb26 photo 04

Περισσότεροι από 1.400 δωρεάν προληπτικοί έλεγχοι για Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα (ΣΜΝ) πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο δράσεων ενημέρωσης και πρόληψης που υλοποίησε ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) σε διάφορες περιοχές της χώρας κατά την περίοδο Νοεμβρίου – Δεκεμβρίου 2025.

Οι δράσεις οργανώθηκαν με αφορμή την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Εξέτασης και την Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS, περιλαμβάνοντας δωρεάν και ανώνυμο έλεγχο με rapid test για HIV, Ηπατίτιδες Β & C και άλλα ΣΜΝ, καθώς και ενημέρωση και συμβουλευτική για τη σεξουαλική υγεία. Παράλληλα, διανεμήθηκαν 9.075 ενημερωτικά έντυπα και 2.229 προφυλακτικά.

Οι εν λόγω παρεμβάσεις απευθύνθηκαν στο γενικό πληθυσμό  και αποσκοπούσαν εκτός από την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση σε θέματα πρόληψης και προαγωγής της σεξουαλικής υγείας και στη γνωστοποίηση στην Κοινότητα της δυνατότητας  για γρήγορο ανιχνευτικό έλεγχο των ΣΜΝ με rapid test.

Η μορφή της παρέμβασης είχε ως εξής: α) την παρουσία Κινητής Μονάδας ΕΟΔΥ, όπου κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό του ΕΟΔΥ πραγματοποίησε  δωρεάν, ανώνυμο και εμπιστευτικό έλεγχο  με τη μέθοδο της δοκιμασίας της ταχείας ανίχνευσης (rapid test) για σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα, σε όσους πολίτες το επιθυμούσαν, με ενημέρωση/συμβουλευτική πριν και μετά την εξέταση (preinformation and post-counseling), β) ενημέρωση του γενικού πληθυσμού (stand, street action) με διανομή προφυλακτικού και ενημερωτικού έντυπου υλικού για ΣΜΝ του Ε.Ο.Δ.Υ.

Η παρέμβαση σχεδιάστηκε από το Τμήμα Σεξουαλικής Υγείας και τα Γραφεία Συμβουλευτικής και Εξέτασης για την Σεξουαλική Υγείας με την συνδρομή του Τμήματος Παρεμβάσεων στην Κοινότητα και το Γραφείο  ΚΟΜΥ.

Τα αποτελέσματα των παρεμβάσεων είναι τα ακόλουθα:

Α. ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΓΙΑ ΣΜΝ ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2025

Στην Αττική:

  • 17η Νοεμβρίου 2025: στην κεντρική πλατεία Χαλανδρίου πραγματοποιήθηκε δράση ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του γενικού πληθυσμού σχετικά με τον ιό του HIV και τα ΣΜΝ, όπου διανεμήθηκαν 156 προφυλακτικά και 564 έντυπα ενημερωτικού υλικού για ΣΜΝ 
  • 18η-21η Νοεμβρίου 2025: στην Πλατεία Κοραή, με την παρουσία της Κινητής Μονάδας του ΕΟΔΥ, πραγματοποιήθηκαν 113 ανιχνευτικοί έλεγχοι για ΣΜΝ σε 93 άτομα, διανεμήθηκαν 511 προφυλακτικά και 1846 έντυπα ενημερωτικού υλικού για ΣΜΝ
  • 27η Νοεμβρίου 2025: σε συνεργασία με το Κέντρο Υγείας Μοσχάτου, εξειδικευμένο προσωπικό του ΕΟΔΥ πραγματοποίησε 40 ανιχνευτικούς ελέγχους σε 10 άτομα και διανεμήθηκαν 95 έντυπα ενημερωτικού υλικού για ΣΜΝ και 80 προφυλακτικά

Στη Βόρεια Ελλάδα (Θεσσαλονίκη-Σέρρες):

  • 10η Νοεμβρίου 2025: στον Δήμο Ωραιοκάστρου Θεσσαλονίκης πραγματοποιήθηκε δράση ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του γενικού πληθυσμού (streetwork), όπου διανεμήθηκαν 792 έντυπα ενημερωτικού υλικού για ΣΜΝ
  • 11η Νοεμβρίου 2025: στον Δήμο Ωραιοκάστρου Θεσσαλονίκης, με την παρουσία της Κινητής Μονάδας ΕΟΔΥ, υλοποιήθηκε δράση ευαισθητοποίησης και ανώνυμης εξέτασης του γενικού πληθυσμού σχετικά με τον ιό του HIV και τα ΣΜΝ, όπου πραγματοποιήθηκαν 160 προληπτικοί ανιχνευτικοί έλεγχοι σε 40 άτομα  και διανεμήθηκαν 205 έντυπα ενημερωτικού υλικού για ΣΜΝ
  • 18η Νοεμβρίου 2025: σε συνεργασία με το Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδας (ΔΙ.ΠΑ.Ε-Πανεπιστημιούπολη Σερρών) εξειδικευμένο προσωπικό του ΕΟΔΥ πραγματοποίησε 80 προληπτικούς ελέγχους σε 20 άτομα και διανεμήθηκαν 100 έντυπα ενημερωτικού υλικού για ΣΜΝ

Β. ΔΡΑΣΗ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥ AIDS (ΕΕΜΑΑ)

  • 25η Νοεμβρίου 2025: με την παρουσία της Κινητής Μονάδας του ΕΟΔΥ, συγχρόνως σε Αθήνα (Πλατεία Κοραή), Θεσσαλονίκη (Πλατεία Αριστοτέλους) και Πάτρα (Πλατεία Α. Γεωργίου Α΄) υλοποιήθηκε δράση ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης και ανώνυμης ανιχνευτικής εξέτασης, όπου πραγματοποιήθηκαν και στις 3 πόλεις 312 προληπτικοί έλεγχοι σε 79 άτομα και διανεμήθηκαν 676 προφυλακτικά και 2307 έντυπα ενημερωτικού υλικού για ΣΜΝ

 

Β. ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΓΙΑ ΣΜΝ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2025

Στην Αττική (Αθήνα-Πειραιάς):

  • 30η Νοεμβρίου & 1η Δεκεμβρίου 2025: στην Πλατεία Κοραή υλοποιήθηκε, παρουσίας Κινητής Μονάδας ΕΟΔΥ, δράση ενημέρωσης και ανιχνευτικής εξέτασης για τη HIV λοίμωξη και τα Σεξουαλικά Μεταδιδόμενα Νοσήματα, όπου έλαβαν χώρα 200 προληπτικοί έλεγχοι, σε 50 άτομα και διανεμήθηκαν 144 προφυλακτικά καθώς και 1750 έντυπα ενημερωτικού υλικού
  • 1η Δεκεμβρίου: στον Πειραιά, στη συμβολή των οδών Καραΐσκου και Σωτήρος Διός στον Πειραιά, πραγματοποιήθηκε δράση ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του γενικού πληθυσμού με διανομή έντυπου ενημερωτικού και προφυλακτικού υλικού (streetwork), όπου διανεμήθηκαν 200 προφυλακτικά και 750 έντυπα ενημερωτικού υλικού για ΣΜΝ

Στην Κεντρική   Ελλάδα (Λάρισα):

  • 1η-2η Δεκεμβρίου 2025: σε συνεργασία με το Ιατρικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας υλοποιήθηκε δράση ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης και προληπτικού ελέγχου για ΣΜΝ, όπου πραγματοποιήθηκαν 223 ανιχνευτικοί έλεγχοι σε 56 άτομα και διανεμήθηκαν 432 προφυλακτικά και 626 έντυπα ενημερωτικού υλικού για ΣΜΝ.
  • 4η Δεκεμβρίου: πραγματοποιήθηκε δράση ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των φοιτητών της Σχολής Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης Νοσηλευτών του Γ.Ν. Βόλου «Αχιλλοπούλειο» με διανομή έντυπου ενημερωτικού για ΣΜΝ (40) και προφυλακτικού (30) υλικού

Στη Βόρεια Ελλάδα (Θεσσαλονίκη):

  • 1η Δεκεμβρίου: στην Πλατεία Αριστοτέλους στη Θεσσαλονίκη, στο ύψος του αγάλματος Κων. Καραμανλή, παρουσία της Κινητής Μονάδας Εξέτασης του ΕΟΔΥ για τη HIV λοίμωξη και τα Σεξουαλικά Μεταδιδόμενα Νοσήματα, πραγματοποιήθηκαν 12 ανιχνευτικοί έλεγχοι σε 3 άτομα με συμβουλευτική πριν και μετά την εξέταση
  • 2η Δεκεμβρίου: στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, μέσω παρουσίας της Κινητής Μονάδας Εξέτασης ΕΟΔΥ, πραγματοποιήθηκαν 224 τεστ σε 56 άτομα για τη HIV λοίμωξη και τα Σεξουαλικά  Μεταδιδόμενα Νοσήματα,  με συμβουλευτική πριν και μετά το τεστ  
  • 11η Δεκεμβρίου 2025: στην AMKE IASIS HYPATIA Θεσσαλονίκης, και ειδικότερα στο χώρο του Κέντρου Υποστήριξης Γυναικών iasisHypatia, εκπαιδευμένο προσωπικό του ΕΟΔΥ διενέργησε δωρεάν, ανώνυμο και εμπιστευτικό έλεγχο με τη μέθοδο της δοκιμασίας της ταχείας ανίχνευσης (rapid test) για σεξουαλικά μεταδιδόμενα  νοσήματα, σε όσους πολίτες το επιθυμούσαν, με ενημέρωση/συμβουλευτική πριν και μετά την εξέταση (preinformation andpost-counseling). Πραγματοποιήθηκαν 36 τεστ σε 9 άτομα

Συνολικά,

  • διενεργήθηκαν 1400 ανιχνευτικοί έλεγχοι για ΣΜΝ
  • διανεμήθηκαν 9075 έντυπα ενημερωτικού υλικού για ΣΜΝ και 2229 προφυλακτικά
  • δε βρέθηκε αντιδρών τεστ σε κάποιο σεξουαλικά μεταδιδόμενο νόσημα

ΓΡΑΦΕΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ & ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΥΓΕΙΑ (ΕΟΔΥ):

Στα Γραφεία Συμβουλευτικής & Εξέτασης για τη Σεξουαλική Υγεία παρέχεται δωρεάν και ανώνυμα -κατόπιν ραντεβού- γρήγορη ανιχνευτική εξέταση (rapid test) για HIV, Ηπατίτιδες, Σύφιλη, Χλαμύδια, Γονόρροια, πλαισιωμένη με συμβουλευτική και εξατομικευμένη ψυχολογική υποστήριξη πριν και μετά την εξέταση. Επίσης, παρέχεται η δυνατότητα προγραμματισμού/ διενέργειας εμβολιασμού έναντι των ιών Ηπατίτιδας Α & Β και του ιού HPV, συνταγογράφησης προφυλακτικής αγωγής πριν από την έκθεση στον ιό HIV (PrEP) καθώς και ιατρικής καθοδήγησης σε θέματα σεξουαλικής υγείας. Ακολούθως, υπάρχει η δυνατότητα παραπομπής σε υπηρεσίες υγείας και διασύνδεσης με την ιατρική φροντίδα. Επιπλέον, δίνεται έμφαση στην ευαισθητοποίηση του κοινού για την αντιμετώπιση του στίγματος και την αξία των υγιών σχέσεων. Τέλος, παρέχονται στο κοινό δωρεάν προφυλακτικά και έντυπο ενημερωτικό υλικό.

  • Γραφείο Συμβουλευτικής & Εξέτασης για τη Σεξουαλική Υγεία (ΕΟΔΥ) - Πολυκλινική Αθηνών, 210 8813615, sexualhealth@eody.gov.gr
  • Γραφείο Συμβουλευτικής & Εξέτασης για τη Σεξουαλική Υγεία (ΕΟΔΥ) – Νοσ. «Α. Συγγρός», 210 7239945, sexualhealth.syggros@eody.gov.gr
  • Γραφείο Συμβουλευτικής & Εξέτασης για τη Σεξουαλική Υγεία (ΕΟΔΥ) – Κέντρο Υγείας Πειραιά, 210 4115672, sexualhealthpeiraia@eody.gov.gr
  • Γραφείο Συμβουλευτικής & Εξέτασης για τη Σεξουαλική Υγεία (ΕΟΔΥ) – (ΝΑΔΝΘ) Θεσσαλονίκη, 2313 308878, 2310 243363, thess@eody.gov.gr
  • Γραφείο Συμβουλευτικής & Εξέτασης για τη Σεξουαλική Υγεία (ΕΟΔΥ) – Γενικό Νοσοκομείο Βόλου «Αχιλλοπούλειο»(Πτέρυγα Παλαιού Νοσοκομείου), 2421 352136, sexualhealth.volos@eody.gov.gr
  • Γραφείο Συμβουλευτικής & Εξέτασης για τη Σεξουαλική Υγεία (ΕΟΔΥ) – ΠΕΔΥ Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης, 2551025748, sexualhealth.alex@eody.gov.gr

Ταξιδιωτική ιατρική: Ταξιδεύετε στην Ινδία; Σημαντική ενημέρωση για αντιλυσσικό εμβόλιο

Στην Ινδία εντοπίστηκε πλαστή παρτίδα του αντιλυσσικού εμβολίου Abhayrab, η οποία εκτιμάται ότι κυκλοφορεί από το 2023. Σύμφωνα με ενημέρωση διεθνών οργανισμών δημόσιας υγείας και της φαρμακευτικής εταιρείας Indian Immunologicals Limited, τα εμβόλια της συγκεκριμένης παρτίδας διαφέρουν από τα αυθεντικά ως προς τη σύσταση, τη συσκευασία, την ετικέτα και την παραγωγή. Σημειώνεται ότι το εμβόλιο Abhayrab δεν διαθέτει άδεια κυκλοφορίας σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πληροφορία αυτή αφορά ταξιδιώτες που επισκέφθηκαν την Ινδία μετά την 1η Νοεμβρίου 2023 και στους οποίους χορηγήθηκε εκεί μία ή περισσότερες δόσεις του εμβολίου Abhayrab (παρτίδα KA24014), καθώς και όσους δεν γνωρίζουν με ποιο αντιλυσσικό εμβόλιο και ποια παρτίδα εμβολιάστηκαν κατά το ίδιο χρονικό διάστημα. Στις περιπτώσεις αυτές συνιστάται να συμβουλευθούν τον γιατρό τους, προκειμένου να αξιολογηθεί η ανάγκη επανεμβολιασμού στη χώρα μας με εγκεκριμένο αντιλυσσικό εμβόλιο.

Αναφορικά με τους ανθρώπους που ταξιδεύουν στην Ινδία συνιστάται:

  • Αποφυγή επαφής με ζώα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού.
  • Καταγραφή των στοιχείων του εμβολίου (εμπορικό όνομα, παρτίδα, ημερομηνίες παραγωγής και λήξης), εφόσον χρειαστεί η χορήγηση αντιλυσσικού εμβολίου μετά από πιθανή έκθεση σε λύσσα. Εφόσον είναι εφικτό, να φωτογραφίζονται τα στοιχεία του σκευάσματος.
  • Εξέταση της δυνατότητας προληπτικού αντιλυσσικού εμβολιασμού πριν από το ταξίδι, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις επίσκεψης σε απομονωμένες περιοχές υψηλού κινδύνου.

EU-JAMRAI II: Η Ελλάδα συμμετέχει στις ευρωπαϊκές δράσεις κατά της μικροβιακής αντοχής

newsletter feb26 photo 06

Σχεδόν 300 συμμετέχοντες από όλη την Ευρώπη, δια ζώσης και εξ αποστάσεως, συμμετείχαν στη δεύτερη ετήσια συνάντηση του ευρωπαϊκού προγράμματος EU-JAMRAI 2 (Joint Action on Antimicrobial Resistance and Healthcare-Associated Infections), η οποία πραγματοποιήθηκε στη Βιέννη στις 28–30 Ιανουαρίου 2026. Τη συνάντηση φιλοξένησαν το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Υγείας της Αυστρίας και το Εθνικό Ινστιτούτο Δημόσιας Υγείας της χώρας (GÖG).

Το πρόγραμμα EU-JAMRAI 2, με συνολικό προϋπολογισμό 62,5 εκατ. ευρώ, υλοποιείται με τη συμμετοχή 128 εταίρων από 30 χώρες και στοχεύει να ηγηθεί της προσπάθειας κατά της αντιμικροβιακής αντοχής μέσω κοινής και συντονισμένης δράσης σε ολόκληρη την Ευρώπη. Αποτελεί βασικό πυλώνα για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής συνεργασίας για την αντιμετώπιση της αντιμικροβιακής αντοχής (AMR), ενός σημαντικού προβλήματος δημόσιας υγείας που ευθύνεται για περισσότερους από 35.000 θανάτους ετησίως στην ΕΕ/ΕΟΧ. Το πρόγραμμα βασίζεται στην προσέγγιση Ενιαίας Υγείας (One Health), αναγνωρίζοντας τη στενή διασύνδεση μεταξύ ανθρώπινης υγείας, υγείας των ζώων και περιβάλλοντος.

Στο πλαίσιο της ετήσιας συνάντησης παρουσιάστηκαν και οι δράσεις του πακέτου εργασίας 6, το οποίο στοχεύει στην αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής μέσω ενίσχυσης της ορθολογικής χρήσης των αντιμικροβιακών (antimicrobial stewardship/αντιμικροβιακή επιμελητεία) και μείωσης της διασποράς αντοχής στο περιβάλλον. Όπως ανέφερε η υπεύθυνη της ελληνικής συμμετοχής στο πρόγραμμα, Δρ Λήδα Πολίτη, το πακέτο εργασίας  έχει ως κεντρικό στόχο την ενίσχυση των δυνατοτήτων των συμμετεχουσών χωρών να εφαρμόζουν εναρμονισμένα πολιτικές αντιμικροβιακής επιμελητείας σε όλους τους τομείς, καθώς και την επικαιροποίηση ή ανάπτυξη εθνικών σχεδίων δράσης για την αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής, υπό το πρίσμα της Ενιαίας Υγείας. Το έργο οργανώνεται γύρω από τρία βασικά βήματα: τη συγκέντρωση επιστημονικών δεδομένων, την ανάπτυξη κοινών εργαλείων και πλαισίων δράσης και την υποστήριξη των χωρών για την εφαρμογή τους στην πράξη.

Η Δρ Κατερίνα Ηλιοπούλου, εκ μέρους της Ελλάδας και συν-υπεύθυνη με τον εκπρόσωπο της Ισπανίας του πακέτου εργασίας Τ6.4,   παρουσίασε την πρόοδο των εργασιών. Το πακέτο εργασίας Τ6.4 εστιάζει στη σημασία της εφαρμογής των αρχών  της επιστήμης της συμπεριφοράς για την επιτυχή εφαρμογή παρεμβάσεων. αντιμικροβιακής επιμελητείας. Όπως τονίστηκε, οι κατευθυντήριες οδηγίες και η εκπαίδευση αποτελούν σημαντικά εργαλεία, ωστόσο από μόνες τους δεν αρκούν, καθώς οι παράγοντες που επηρεάζουν τη συνταγογράφηση των αντιβιοτικών επηρεάζονται από συμπεριφορικούς και κοινωνικούς παράγοντες καθώς και το ευρύτερο πλαίσιο λειτουργίας των συστημάτων υγείας. Το μοντέλο αλλαγής  συμπεριφοράς COM-B (Michie et al., 2011)  παρουσιάστηκε στην ετήσια συνάντηση, μαζί με τους λόγους  για τους οποίους η ομάδα του πακέτου εργασίας T6.4, από Ελλάδα και Ισπανία, το επέλεξε ως το καταλληλότερο μοντέλο αλλαγής συμπεριφοράς για τις δραστηριότητες αντιμικροβιακής επιμελητείας.

Η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στο EU-JAMRAI II μέσω του ΕΟΔΥ, συμβάλλοντας στην ενίσχυση των ευρωπαϊκών δραστηριοτήτων για την αντιμετώπιση της αντιμικροβιακής αντοχής. Η συμμετοχή της ελληνικής ομάδας στο πρόγραμμα ενισχύει τη διασύνδεση της χώρας με τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την ορθολογική χρήση των αντιμικροβιακών και συμβάλλει στη μεταφορά τεχνογνωσίας και καλών πρακτικών που μπορούν να υποστηρίξουν περαιτέρω την εθνική στρατηγική για την αντιμετώπιση της αντιμικροβιακής αντοχής.

Πατήστε εδώ για να σας αποστέλλουμε το ενημερωτικό δελτίο στο email σας